ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

337

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

نيز عزل كردند و اموالش را مصادره نمودند و كار دولت روى در پريشانى نهاد . مردم حلب بيمناك شدند كه مبادا شهر به دست فرنگان افتد . پس ايلغازى بن ارتق را از ماردين به شهر خود فرا خواندند و شهر را تسليم او كردند و بدين طريق دولت خاندان رضوان بن تتش منقرض گرديد و ديگر كسى از آن خاندان در حلب به حكومت نرسيد . چون ايلغازى به حلب آمد در آنجا هيچ مالى نيافت پس جماعتى از خدم را مصادره نمود و با فرنگان پيمان دوستى بست تا به ماردين رود و سپاهى گرد آورد و به حلب باز گردد . پسر خود حسام الدين تمرتاش را به جاى خود در حلب نهاد . نبرد ايلغازى با فرنگان چون ايلغازى بر حلب مستولى شد و از آنجا به ماردين بازگشت ، فرنگان در حلب طمع كردند و لشكر بدان سو راندند و بزاغه را تصرف كردند و برخى ديگر از اعمال حلب را زير پى سپردند و حلب را محاصره نمودند . مردم حلب را جز دو راه در پيش پاى نبود يا به قتال برخيزند يا املاكشان را كه در خارج شهر بود با فرنگان تقسيم نمايند تا در كارشان فرجى پديد آيد . پس به بغداد رسولان فرستادند و دادخواهى نمودند ولى كس به دادشان نرسيد . ايلغازى از سپاهيان و متطوعه بيست هزار گرد آورد و در سال 513 عازم شام شد . اسامة بن مبارك بن شبل الكلابى [ 1 ] و طغان ارسلان بن المكر [ 2 ] صاحب ارزن الروم نيز با ايلغازى بودند فرنگان با سه هزار سوار و نه هزار پياده در نزديكى دژهاى اثارب ، در مكانى به نام تل اعفر فرود آمدند و اين موضعى بود كه مسلم بن قريش در آنجا كشته شده بود . فرنگان لشكر خود را در مكانى ميان كوهها كه تنها از سه جانب بدان راه بود جاى دادند . ايلغازى از همان راهها بر سر ايشان رسيد . فرنگان كه فارغ از دشمن نشسته بودند و بناگاه دشمن را روياروى خود ديدند بر اسبها جستند و پس از نبردى سخت بگريختند . مسلمانان از هر سو آنان را زير شمشير گرفتند و جز اندكى از ايشان كس نجات نيافت . از زعمايشان هفتاد تن اسير شدند . اسيران سيصد هزار دينار بر مردم حلب فديه دادند و آزاد شدند . سرجان صاحب انطاكيه نيز در اين نبرد كشته شد . فرنگانى كه از معركه گريخته بودند با جماعت ديگرى گرد آمدند و براى نبرد بازگشتند ايلغازى بار ديگر ايشان را منهزم ساخت و دژ اثارب و زردنا را بگرفت و به حلب بازگرديد و كارهايش به سامان آمد . آنگاه از فرات گذشته به ماردين رفت و پسر خود سليمان را بر حلب گماشت .

--> [ ( 1 ) ] متن : اسامة بن مبارك بن منقذ الكنانى . [ ( 2 ) ] متن : طغان ارسلان بن اسكين بن جناح .